Te kave’inga a te pati Te Kura O Te Au

1.I TE AKARA I RARO UAKE I TE NIA O TE TAI
I roto I tetai uipa’anga a te pati ou koia Te Kura O Te Au o Rarotonga nei e manganui tetai au manako tei uriuri ia:
a. Kua akara matatio’ia I raro uake I te nia o te tai I te tupu nei ki to tatou parataito meangiti. Ko tetai oki no runga I te moni e tero ‘ia nei te tangata a nga pangika mama’ata tetai tumu e akaruke nei to tatou iti tangata no tea ere atu kit e enua mamao. E, te rave’ia nei e teia nga pangika te au ngutuare o teia au tangata e pera katoa te enua o te au matakeinanga; e manamanata oki teia. Ko tetai I teia au ngutuare tei akatu’ia e akapou’anga moni ta te aronga akatu are I pou no tei reira e pera katoa kua oronga teia au ngutuare tangata I to ratou taime e te maroiroi. Kua kitena katoa ia mai e ko tetai au pitiniti I Rarotonga nei te apai mai nei I te aronga angaanga mei vao mai I te mea kare e rava ana te aronga angaanga I konei. Kua kite katoa atu matou e ko nga pati Temo e pera te pati Kuki Airani kua ariki rai ratou I teia kia tupu ma te kore I akara matariki I te tupu nei.
b. Te vai nei oki te anoano o te Kavamani o teia ra no te akapuapinga I te basileia ina kare e matutu ana te angaanga akapuapinga I roto I te au pitiniti takake I ta te Kavamani I te mea e ko ratou tetai e riro nei I te opara I te au puapinga e rauka mai ana I roto nei I te basileia. E manganui oki ia ratou e kite nei I te puapinga e ko tetai pae kare e maranga mai ana to ratou turanga akapuapinga. Kareka ra te karanga nei te Kavamani e te meitaki ua nei te basileia?
c. Te topa nei te tare o te au turoto e aere mai nei ki roto nei I te basileia e ka anoano’ia kia noo tinamou te tare tangata o roto nei I te basileia e pera to tatou au taeake kia akamaroiroi’ia kia oki mai ki konei tauturu I te aka-puapinga I te basileia. Kare oki e takainga tau a te Kavamani no teia e ka inangaro ia tetai au akanoonoo’anga I te opara I to tatou iti tangata kia oki mai.
2.TE TAKA’INGA TAU KIA TU TATOU KI TETAI TURANGA MEITAKI
Kua irinaki Te Kura O Te Au e ka rauka I te opara uatu I tetai au angaanga akapuapinga I te basileia me tomo mai tetai au tu tauturu mei vao mai e pera katoa te tauturu na roto I te turuturu’anga I te au pitiniti I vao ake I te angaanga a te Kavamani. Te rave nei oki tetai au basileia ke I teia taka’inga e te kitena’ia mai nei te puapinga. E mataku to tatou Kavamani I te aru I teia taka’inga tau e te irinaki pakari uati nei i te pute moni a Nuti reni.
Kia aka-o’ia mai katoa te au enua I tai mai ia tatou no te akamaata I te kimi ravenga kia meitaki teia au tamanako’anga na matou e kia turuturu katoa’ia tei reira.
Ko teia I reira tetai au taka’inga tau:
d. Kia tomo te Kavamani ma te akara matatio ma te tau I tetai au porokaramu akapuapinga. Ko tetai I teia ko te ngai vairanga penitini te ka riro I te akapuapinga I te au angaanga akapuapinga e anoano’ia nei no runga tikai I te ta’angaanga I te au mea natura, te teretere’anga o te pai reva e pera katoa te teretere’anga pai tai. Ko tetai takainga teia I te turuturu a te au enua mamao no te opara kia tere to tatou au manakonako’anga ki mua I roto tikai I te au pitiniti. Te vai nei oki te akara’anga I te Telecom Kuki Airani. Mei te ono ngauru patene I te Telecom na te Nuti reni e mei te a ngauru patene na te Kavamani Kuki Airani e te kite nei ta tatou Kavamani I teia meitaki. E taka’inga tau teia kia aru tatou.
e. Kia akamaroiroi’ia te Kavamani I te tauturu I te akatu otera I runga I te au enua I tai mai ma te turu I te pae o te moni tauturu mei vao mai I te basileia e puapinga ei. Ko tetai matara teia I te opara I te akaoki mai I to tatou iti tangata kia oki mai ki konei. Ka akatuera teia I te ngutupa no te angaanga akapuapinag I runga I te au enua I tai mai ma te tauturu katoa a te Kavamani e puapinga ei te basileia.
Te tauturu I te pae o te moni: Ka rauka oki I reira I te Kavamani I te akarakara I tetai tauturu na roto I te oronga’anga mai I tetai au pute moni aka-kaiou meangiti ki te au pitiniti no te akamata atu I ta ratou pitiniti. Na roto I teia, ka puapinga te kavamani e pera katoa ka puapinga katoatoa te katoatoa na roto I te aka-meangiti mai’anga I te initereti tutaki a te aronga pitiniti.
Tetai takainga tau no te tuanga o te moni
Te irinaki nei teia Pati e kia akara matatio’ia te tu’anga o te moni no runga tikai I te initereti ta ka riro I te akapuapinga I te basileia me meangiti mai tei reira. E rua taime oki ta tatou initereti e tutaki nei I ta Nuti Reni.
Kia akara matatio te Kavamani e me ka tau, oko mai I te au kaiou a te tangata mei ko mai I te pangika no te parani’anga I ta ratou puka moni e I taua taime I reia ka rauka I te au pangika I te oronga I tetai au moni tauturu ma te meangiti o te initereti. Ko ta Barack Obama oki teia I rave I Marike e, e taka’inga meitaki teia.
Kare katoa te au enua o te matakeianga e pera katoa ngutuare e riro ki te pangika. Ka rauka mai I reira tetai au ravenga kia oki teia au ngutuare kit e tangata e kare tei reira riro ei akapou’anga moni kit e Kavamani.
3.Te tuke I te KOA, te Pati Kuki Airani e pera te Pati Temo
Kua kite mai oki matou e ko ta matou kave’inga e meitaki atu tei reira I ta te nga pati poritiki mama’ata. Mei teia tetai vaerua tuke I ta matou kave’inga:
Iki’anga I te tangata ka tu no te Iki’anga ma’ata: Kua kite pu ua matou I te ngai tukauvi I te iki’anga mema paramani o nga puna ma te tau etono I rotopu I te Kumiti Rotopu e pera katoa te au Puna. Kua anoano matou I te rave I tetai aka-noonoo’anga tau kia kore teia e tupu I rotopu’ia matou. E vaerua tau ta matou ka umuumu ma te angaanga kapiti ki to matou Kumiti Rotopu e pera katoa te au kumiti rikiriki I roto I te au Puna.
Te turanga o te aronga ka tu me iki’ia mai: Kia tauturu’ia te au ngai tukauvi o te aronga ka tu no ta matou Pati e auraka uatu ratou e o ki roto I tetai manamanata akakino’ia I to ratou tarevake e pera katoa oki to ratou ngutuare tangata tatakitai. Ka aru matou I te au taka’inga tau I raro I te ture kia kore teia e tupu ki to matou au mema me iki’ia.
Aronga angaanga Kavamani: Te tauvi’anga o te aronga angaanga I roto I te Opati o te Minita me tauvi iake tei reira e ka akapeea ratou. Ka akono matou ‘ia ratou no tetai ngai angaanga na roto I te angaanga kapiti ki te Opati o te aronga angaanga Kavamani.
Aronga angaanga pitiniti: Kia akamaroiroi’ia te turu a te Kavamani I te akapuapinga I te pitiniti a tetai uatu. Kia ariki’ia tetai tauturu mei tai mai no te angaanga kapiti kit e aronga pitiniti. Auraka katoa te Kavamani e angaanga kapiti ki tetai pitiniti I vao ake I te Kavamani.
Tu’anga o te Moni: Ka umuumu teia Pati I te kimi I tetai ravenga no te aka-meangiti mai I te initereti ta tatou e tutaki nei no te akapuapinga I te basileia; e matara teia kare I rauka I te Kavamani o teia ra I te rave. Ka akara matatiomata I tetai ture tau no te akara matatio I teia
Te tauturu e manganui mei tai mai: Ka turu teia Pati I te Kavamani e aka-kaiou moni mama ma te maru kit e basileia mei tetai matare ke atu mei te enua I tai mai ma te aka-meangiti I to tatou irinaki I te Kavamani Nuti Reni no te tauturu. Kua kite oki matou I tetai au taka’inga marie I te tauturu a Nuti Reni e oronga mai nei ‘ia tatou I teia nga ra I te tuatau manako kore’ia.
Te Are Ariki: Ka akamata atu matou I te turanga o te Are Ariki ki tetai turanga ngateitei I roto nei I te basileia kia aite mei House of Lords o Peritane, e per ate akamatutu uatu I to ratou turanga I raro ake I ‘au Peritane.
Te rere’anga pairere I t era Tapati: Me tu mai matou ka takore matou I te rere’anga pairere I t era Tapati ki Aitutaki e kia tupu ki roto I te 24 marama. Kia rave katoa’ia tetai akara matatio’anga na roto I te oki I te u’I I te manako o te iti tangata no teia. Kare oki teia taka’inga I rave iana ki kit e iti tangata Araura I te u’I I to ratou manako. Ka ariki ua matou I te rere’anga pairere I t era Tapati me e me e tumu poitirere tetai na roto I te tumatetenga.
Moni angaanga a te aronga angaanga: Ka kimi matou I tetai au mataara no te akamaata uatu I te moni angaanga a te aronga angaanga kia aite I ta Nuti Reni I te mea kua kite matou e ko tetai tumu teia e neke nei to tatou iti tangata akaruke I te enua.
Kua kite oki matou e ko tetai tumu e kare te basileia e meitaki ana I te pae o te aka-puapinga I roto tikai I te angaanga pitiniti e manamanata rai teia takapini I teia nei ao. Kareka ra, na roto I te akateretere’anga tukauvi a teia Kavamani o teia ra. Kare oki ratou I manono ana I te kimi I tetai ravenga tau. Ka kimi matou I tetai ravenga kia angaanga kapiti nga tu’anga o roto nei I te basileia kia meitaki te basileia I te pae o te angaanga aka-puapinga.
Te vaerua o teia patio u no runga I te au porena e oronga tauturu mai nei ki te basileia no te tauturu I te akapuapinga I te basileia e pera katoa ma te ariki I te tika’anga kia riro mai tetai ti’anga no ratou I te noo ki konei; ka ariki uatu matou I teia. Ko ratou oki ka riro I te tauturu I te opara I te au angaanga akapuapingai te basileia.
Ka ariki katoa Te Kura O Te Au kia apaina’ia mai te au aronga tukatau no te angaanga I roto nei I te basileia. Ka umuumu matou no ratou I konei kia riro mai ratou ei aronga angaanga meitaki ma te tiratiratu I rotopu ia tatou; kia akono ia ratou e kia tau katoa oki teia I raro ake I te ture o teia nei ao no te akono I te aronga angaanga e apaina’ia mai nei ki konei angaanga ei.

Herald Issue 463 10 June
- World famous activist assisting residents
- Budget will decide if residents prosecute Government over landfill
- Forestry project sucking Mangaia dry
- Budget 2010 – fiasco or disaster?